متن بیمه‌نامه‌ها ممکن است شامل واژه‌هایی باشد که معنای دقیق آن‌ها با کاربرد روزمره متفاوت است. آشنایی با اصطلاحاتی مانند فرانشیز، سقف تعهدات، ذی‌نفع، الحاقیه و استثنائات کمک می‌کند پیش از خرید بیمه، حدود پوشش و تعهدات خود و شرکت بیمه را بهتر بررسی کنید.

تعریف‌های این واژه‌نامه با هدف آشنایی عمومی نوشته شده‌اند. معنای اجرایی هر اصطلاح ممکن است با توجه به نوع بیمه، شرایط عمومی و خصوصی بیمه‌نامه، آیین‌نامه مربوط و توافق طرفین متفاوت باشد. در صورت اختلاف، متن بیمه‌نامه و مقررات معتبر ملاک خواهد بود.

اصطلاحات عمومی بیمه

بیمه (Insurance)

قراردادی است که براساس آن بیمه‌گر در مقابل دریافت حق‌بیمه متعهد می‌شود در صورت وقوع حادثه یا خطر مشخص، خسارت را جبران کند یا مبلغ معینی بپردازد. این تعریف در ماده یک قانون بیمه ایران نیز بیان شده است.

بیمه‌گر (Insurer)

شرکت بیمه‌ای است که با دریافت حق‌بیمه، تعهدات درج‌شده در بیمه‌نامه را برعهده می‌گیرد.

بیمه‌گذار (Policyholder)

شخص حقیقی یا حقوقی است که قرارداد بیمه را منعقد می‌کند و معمولاً مسئول پرداخت حق‌بیمه است. بیمه‌گذار می‌تواند با بیمه‌شده یک نفر باشد یا برای فرد یا مال دیگری بیمه‌نامه تهیه کند.

بیمه‌شده (Insured)

شخصی است که زندگی، سلامت، مسئولیت یا منافع او تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرد. در بیمه اموال نیز ممکن است این واژه برای صاحب منفعت بیمه‌شده به‌کار رود.

ذی‌نفع (Beneficiary)

شخص حقیقی یا حقوقی است که طبق شرایط بیمه‌نامه، تمام یا بخشی از خسارت، غرامت یا سرمایه بیمه به او پرداخت می‌شود.

بیمه‌نامه (Insurance Policy)

سند قرارداد بیمه است و مشخصاتی مانند طرفین قرارداد، موضوع بیمه، مدت، حق‌بیمه، پوشش‌ها، سرمایه یا سقف تعهدات، استثنائات و شرایط پرداخت خسارت را دربر می‌گیرد.

موضوع بیمه (Subject Matter of Insurance)

شخص، مال، مسئولیت یا منفعتی است که در برابر خطرهای مشخص بیمه می‌شود؛ مانند یک خودرو، ساختمان، محموله، مسئولیت حرفه‌ای یا زندگی یک فرد.

حق‌بیمه (Premium)

مبلغی است که در مقابل ارائه پوشش بیمه‌ای پرداخت می‌شود. میزان آن ممکن است به نوع خطر، ارزش مورد بیمه، پوشش‌ها، مدت، فرانشیز و سابقه خسارت بستگی داشته باشد.

سرمایه بیمه‌شده (Sum Insured)

حداکثر سرمایه‌ای است که برای موضوع بیمه در قرارداد ثبت می‌شود. سرمایه بیمه‌شده همیشه با مبلغ خسارت قابل پرداخت برابر نیست؛ زیرا فرانشیز، استهلاک، کم‌بیمه‌گی و سایر شرایط می‌توانند بر خسارت نهایی اثر بگذارند.

سقف تعهدات (Limit of Liability)

بیشترین مبلغی است که بیمه‌گر برای یک پوشش، یک حادثه، یک نفر یا کل مدت بیمه‌نامه تعهد می‌کند.

پوشش بیمه‌ای (Coverage)

خطر، هزینه یا تعهدی است که طبق بیمه‌نامه تحت حمایت بیمه‌گر قرار دارد.

پوشش اصلی (Basic Coverage)

پوششی است که ماهیت اصلی بیمه‌نامه را تشکیل می‌دهد و بدون آن بیمه‌نامه مربوط معنا یا کارکرد اصلی خود را ندارد.

پوشش اضافی یا تکمیلی (Additional Coverage / Rider)

پوششی است که با درخواست بیمه‌گذار و در صورت پذیرش بیمه‌گر به قرارداد اضافه می‌شود و ممکن است حق‌بیمه جداگانه داشته باشد.

استثنائات (Exclusions)

خطرها، شرایط یا خسارت‌هایی هستند که بیمه‌گر طبق قرارداد تعهدی نسبت به آن‌ها ندارد. استثنائات هر بیمه‌نامه باید پیش از خرید جداگانه بررسی شوند.

شرایط عمومی (General Conditions)

قواعد مشترک و استاندارد یک نوع بیمه‌نامه هستند که حقوق و تعهدات کلی بیمه‌گر و بیمه‌گذار را مشخص می‌کنند.

شرایط خصوصی (Special Conditions)

اطلاعات و توافق‌های اختصاصی هر بیمه‌نامه، مانند مشخصات بیمه‌گذار، مورد بیمه، سرمایه، مدت، پوشش‌ها و فرانشیز هستند.

شرایط ویژه (Particular Conditions)

شرایطی هستند که برای یک ریسک یا قرارداد خاص تعیین می‌شوند و ممکن است پوشش را محدود، تکمیل یا دقیق‌تر کنند.

فرم پیشنهاد بیمه (Proposal Form)

فرمی است که متقاضی در آن اطلاعات لازم برای ارزیابی خطر و صدور بیمه‌نامه را اعلام می‌کند. پاسخ‌های ناقص یا خلاف واقع می‌توانند بر اعتبار قرارداد یا پرداخت خسارت اثر بگذارند.

الحاقیه (Endorsement)

سندی است که پس از صدور بیمه‌نامه برای ثبت تغییراتی مانند اصلاح مشخصات، افزایش سرمایه، تغییر ذی‌نفع، افزودن پوشش یا تغییر مدت صادر می‌شود و جزئی از قرارداد است.

مدت بیمه‌نامه (Policy Period)

فاصله زمانی بین تاریخ شروع و پایان پوشش بیمه است. حادثه باید در محدوده زمانی معتبر بیمه‌نامه و مطابق شرایط آن رخ داده باشد.

تاریخ شروع پوشش (Inception Date)

زمانی است که تعهد بیمه‌گر طبق بیمه‌نامه آغاز می‌شود. تاریخ صدور سند لزوماً همیشه با زمان آغاز پوشش یکسان نیست.

تاریخ انقضا (Expiry Date)

زمان پایان اعتبار بیمه‌نامه است؛ مگر اینکه مگر قرارداد پیش از آن فسخ، ابطال یا با الحاقیه تمدید شده باشد.

تمدید بیمه‌نامه (Renewal)

صدور پوشش برای دوره بعدی است. تمدید ممکن است با شرایط، حق‌بیمه و سقف تعهدات جدید انجام شود و همیشه خودکار نیست.

فسخ بیمه‌نامه (Termination)

پایان‌دادن به قرارداد از سوی یکی از طرفین، در موارد و با شرایطی است که قانون یا بیمه‌نامه اجازه داده است.

ابطال بیمه‌نامه (Voidance)

بی‌اعتبارشدن قرارداد به دلایل قانونی یا قراردادی است. آثار ابطال با فسخ یکسان نیست و به علت و زمان آن بستگی دارد.

نماینده بیمه (Insurance Agent)

شخص حقیقی یا حقوقی دارای مجوز است که از طرف یک شرکت بیمه برای عرضه محصولات و خدمات بیمه‌ای فعالیت می‌کند.

کارگزار رسمی بیمه (Insurance Broker)

شخص حقیقی یا حقوقی دارای مجوز است که می‌تواند برای بررسی نیاز بیمه‌ای، مقایسه شرایط و پیگیری امور بیمه به متقاضی یا بیمه‌گذار خدمات ارائه دهد.

کارمزد بیمه (Commission)

مبلغ یا درصدی است که براساس مقررات و قرارداد مربوط، بابت عرضه یا خدمات بیمه‌ای به شبکه فروش پرداخت می‌شود.

بیمه گروهی (Group Insurance)

بیمه‌نامه‌ای است که برای گروهی از افراد، معمولاً کارکنان یک سازمان، اعضای یک مجموعه یا خانواده‌های آنان صادر می‌شود.

بیمه‌نامه انفرادی (Individual Policy)

بیمه‌نامه‌ای است که برای یک شخص، خانواده، مال یا ریسک مشخص صادر می‌شود و شرایط آن به همان مورد اختصاص دارد.

اصول مهم بیمه

اصل حسن نیت (Utmost Good Faith)

طرفین قرارداد باید اطلاعات مؤثر بر ارزیابی خطر و اجرای بیمه‌نامه را صادقانه اعلام کنند. کتمان عمدی یا اعلام خلاف واقع اطلاعات مهم می‌تواند آثار حقوقی جدی داشته باشد.

اصل نفع بیمه‌پذیر (Insurable Interest)

شخص باید از باقی‌ماندن موضوع بیمه نفع مشروع داشته باشد یا از آسیب‌دیدن آن متحمل زیان شود. به همین دلیل، نمی‌توان هر مال یا مسئولیتی را بدون داشتن رابطه و منفعت قانونی بیمه کرد.

اصل جبران خسارت یا غرامت (Indemnity)

در بیمه‌های خسارتی، هدف بازگرداندن وضعیت مالی بیمه‌شده تا حد ممکن به قبل از حادثه است، نه ایجاد سود از وقوع خسارت.

اصل جانشینی (Subrogation)

پس از پرداخت خسارت، بیمه‌گر می‌تواند تا میزان مبلغ پرداخت‌شده، برای بازیافت خسارت به شخص مسئول حادثه مراجعه کند. این اصل در قانون بیمه و شرایط عمومی رشته‌هایی مانند باربری نیز پیش‌بینی شده است.

اصل سبب نزدیک (Proximate Cause)

برای بررسی خسارت مشخص می‌شود کدام علت مؤثر و اصلی باعث حادثه شده است و آیا آن علت در پوشش بیمه‌نامه قرار دارد یا خیر.

قاعده نسبی سرمایه (Average Clause)

اگر ارزش واقعی مورد بیمه بیشتر از سرمایه ثبت‌شده باشد، ممکن است خسارت به نسبت سرمایه بیمه‌شده به ارزش واقعی محاسبه شود؛ مگر اینکه شرایط بیمه‌نامه ترتیب دیگری تعیین کرده باشد.

قاعده نسبی حق‌بیمه (Pro Rata Condition of Average)

اگر اطلاعات اعلام‌شده باعث شده باشد حق‌بیمه کمتر از میزان متناسب با خطر دریافت شود، ممکن است خسارت طبق ضوابط و شرایط قرارداد به نسبت حق‌بیمه پرداخت‌شده محاسبه شود.

تعدد بیمه (Double Insurance)

زمانی است که یک موضوع و خطر واحد، برای یک دوره مشخص نزد بیش از یک بیمه‌گر بیمه شده باشد. تعدد بیمه نباید موجب دریافت خسارتی بیشتر از زیان واقعی شود.

تشدید خطر (Increase in Risk)

تغییری است که احتمال وقوع حادثه یا شدت خسارت را بیشتر می‌کند. بیمه‌گذار باید موارد مؤثر را طبق قانون و شرایط بیمه‌نامه به بیمه‌گر اطلاع دهد.

کاهش خطر (Reduction in Risk)

تغییری است که احتمال یا شدت خسارت را کاهش می‌دهد؛ مانند نصب تجهیزات ایمنی یا تغییر نحوه استفاده از مورد بیمه.

اصطلاحات خسارت و ارزیابی

حادثه بیمه‌شده (Insured Event)

رویدادی است که در مدت اعتبار بیمه‌نامه رخ می‌دهد و در محدوده پوشش‌ها و شرایط قرارداد قرار دارد.

ادعای خسارت (Claim)

درخواستی است که بیمه‌گذار، بیمه‌شده یا ذی‌نفع برای دریافت خسارت یا مزایای بیمه‌نامه ثبت می‌کند.

اعلام خسارت (Claim Notification)

اطلاع‌دادن وقوع حادثه به بیمه‌گر در مهلت و از روشی است که در بیمه‌نامه یا مقررات مربوط تعیین شده است.

پرونده خسارت (Claim File)

مجموعه اطلاعات و مدارکی است که برای بررسی علت حادثه، میزان خسارت و تعهد بیمه‌گر جمع‌آوری می‌شود.

ارزیاب خسارت بیمه‌ای (Insurance Loss Adjuster)

شخص دارای صلاحیت حرفه‌ای است که علت، میزان و شرایط خسارت را بررسی و ارزیابی می‌کند. تنظیم امور ارزیابی خسارت در ایران تابع مقررات مربوط است.

خسارت مالی (Property Damage)

زیان واردشده به اموال، دارایی‌ها یا منافع مالی است؛ مانند خسارت به خودرو، ساختمان یا تجهیزات.

خسارت بدنی (Bodily Injury)

آسیب جسمی، فوت یا صدمات بدنی ناشی از حادثه است که نحوه جبران آن به نوع بیمه و مقررات مربوط بستگی دارد.

غرامت (Benefit / Compensation)

مبلغی است که در بیمه‌های اشخاص یا مسئولیت، براساس تعهد قراردادی یا میزان مسئولیت قابل پرداخت است.

خسارت جزئی (Partial Loss)

خسارتی است که مورد بیمه به‌طور کامل از بین نرفته و امکان تعمیر، بازیابی یا استفاده مجدد از آن وجود دارد.

خسارت کلی (Total Loss)

خسارتی است که براساس تعریف بیمه‌نامه، مورد بیمه کاملاً از بین رفته یا در حکم ازبین‌رفته تلقی می‌شود. ملاک تشخیص آن در رشته‌های مختلف یکسان نیست.

استهلاک (Depreciation)

کاهش ارزش ناشی از عمر، کارکرد یا فرسودگی است که ممکن است طبق شرایط بیمه‌نامه از خسارت برخی قطعات یا اموال کسر شود.

ارزش بازیافتی (Salvage Value)

ارزش باقی‌مانده مورد بیمه پس از حادثه است؛ مانند قطعات یا کالای آسیب‌دیده‌ای که هنوز قابلیت فروش یا استفاده دارد.

هزینه نجات (Sue and Labour / Salvage Expenses)

هزینه متعارفی است که برای جلوگیری از توسعه خسارت یا نجات مورد بیمه انجام می‌شود و پرداخت آن به شرایط بیمه‌نامه بستگی دارد.

فرانشیز (Deductible)

بخشی از خسارت است که طبق قرارداد برعهده بیمه‌گذار یا بیمه‌شده باقی می‌ماند. فرانشیز می‌تواند مبلغ ثابت، درصدی از خسارت یا ترکیبی از هر دو باشد.

خسارت قابل پرداخت (Payable Claim)

مبلغی است که پس از بررسی پوشش، سقف تعهدات، فرانشیز، استهلاک، ارزش بازیافتی و سایر شرایط بیمه‌نامه تعیین می‌شود.

اصطلاحات بیمه عمر و زندگی

بیمه زندگی یا بیمه عمر (Life Insurance)

گروهی از بیمه‌نامه‌هاست که می‌تواند خطر فوت، حیات، ازکارافتادگی، مستمری یا تشکیل سرمایه را مطابق قرارداد پوشش دهد.

بیمه به شرط فوت (Term / Death Insurance)

بیمه‌ای است که در صورت فوت بیمه‌شده طی مدت اعتبار قرارداد، سرمایه تعیین‌شده را طبق شرایط بیمه‌نامه به ذی‌نفع پرداخت می‌کند.

بیمه به شرط حیات (Pure Endowment)

بیمه‌ای است که در صورت زنده‌بودن بیمه‌شده در تاریخ یا دوره تعیین‌شده، مزایای قرارداد را پرداخت می‌کند.

بیمه مختلط (Endowment Insurance)

ترکیبی از پوشش فوت و مزایای حیات است؛ به‌گونه‌ای که براساس شرایط قرارداد، در صورت فوت طی مدت بیمه یا حیات در پایان مدت، مبلغ مربوط پرداخت می‌شود.

بیمه تمام عمر (Whole Life Insurance)

نوعی بیمه زندگی با پوشش فوت بلندمدت است که شرایط، مدت پرداخت حق‌بیمه و مزایای آن در قرارداد مشخص می‌شود.

بیمه مستمری (Annuity Insurance)

بیمه‌ای است که در صورت تحقق شرایط قرارداد، مبلغی را به‌صورت دوره‌ای و برای مدت مشخص یا براساس ساختار تعیین‌شده پرداخت می‌کند.

بیمه زندگی و تشکیل سرمایه

محصولی است که پوشش‌های بیمه‌ای را با تشکیل اندوخته یا سرمایه در طول مدت قرارداد ترکیب می‌کند.

بیمه زندگی متصل به دارایی (Unit-Linked Insurance)

محصولی است که تمام یا بخشی از ارزش آن به عملکرد دارایی‌ها یا واحدهای سرمایه‌گذاری مشخص وابسته است. ارزش این بخش ممکن است تغییر کند و نباید با سود قطعی اشتباه گرفته شود.

سرمایه فوت (Death Benefit)

مبلغی است که در صورت فوت بیمه‌شده و احراز شرایط قرارداد به ذی‌نفع یا ذی‌نفعان پرداخت می‌شود.

اندوخته یا ذخیره ریاضی (Mathematical Reserve)

مقداری است که براساس حق‌بیمه‌ها، تعهدات، هزینه‌ها و مبانی فنی بیمه‌نامه زندگی محاسبه می‌شود و می‌تواند بر ارزش بازخرید یا سایر مزایا اثر بگذارد.

ارزش بازخرید (Surrender Value)

مبلغی است که در صورت درخواست خاتمه یا بازخرید بیمه‌نامه زندگی، براساس شرایط قرارداد و محاسبات بیمه‌گر قابل پرداخت خواهد بود. این مبلغ الزاماً برابر مجموع حق‌بیمه‌های پرداختی نیست.

مشارکت در منافع (Participation in Profits)

سهمی است که در برخی بیمه‌نامه‌های زندگی، طبق شرایط قرارداد و عملکرد مربوط، به منافع بیمه‌نامه اضافه می‌شود. مقدار آن لزوماً ثابت یا از پیش تضمین‌شده نیست.

تاریخ سررسید (Maturity Date)

تاریخی است که مدت بیمه‌نامه زندگی پایان می‌یابد و در صورت تحقق شرایط، مزایای سررسید قابل پرداخت می‌شود.

بیمه‌نامه مخفف یا تقلیل‌یافته (Paid-up Policy)

حالتی است که پرداخت حق‌بیمه متوقف می‌شود اما بیمه‌نامه، در صورت داشتن شرایط لازم، با سرمایه یا مزایای کاهش‌یافته ادامه پیدا می‌کند.

وام بیمه‌نامه (Policy Loan)

تسهیلاتی است که ممکن است براساس ارزش یا اندوخته بیمه‌نامه زندگی و طبق شرایط شرکت بیمه در اختیار بیمه‌گذار قرار گیرد.

معافیت از پرداخت حق‌بیمه (Waiver of Premium)

پوشش تکمیلی‌ای است که در صورت وقوع شرایط مشخص، مانند ازکارافتادگی تعریف‌شده در قرارداد، بیمه‌گذار را از ادامه پرداخت برخی حق‌بیمه‌ها معاف می‌کند.

بیماری‌های خاص یا بحرانی (Critical Illness)

بیماری‌هایی هستند که تنها در صورت انطباق تشخیص پزشکی با تعریف دقیق و شرایط بیمه‌نامه، می‌توانند مشمول پرداخت سرمایه یا غرامت شوند.

اصطلاحات بیمه درمان و حوادث

بیمه درمان پایه (Basic Health Insurance)

پوشش درمانی پایه‌ای است که طبق قوانین و مقررات سازمان ارائه‌دهنده، بخشی از خدمات درمانی را پوشش می‌دهد.

بیمه درمان تکمیلی (Supplementary Health Insurance)

بیمه‌ای است که طبق پوشش‌ها، سقف‌ها، فرانشیز و شرایط قرارداد، بخشی از هزینه‌های درمانی مازاد بر بیمه پایه یا هزینه‌های تعریف‌شده را جبران می‌کند.

بیمه حوادث (Personal Accident Insurance)

بیمه‌ای است که فوت، نقص عضو، ازکارافتادگی یا برخی هزینه‌های پزشکی ناشی از حادثه را طبق شرایط قرارداد پوشش می‌دهد. تعریف حادثه و تعهدات آن در شرایط عمومی بیمه‌نامه اهمیت زیادی دارد.

بیماری از قبل موجود (Pre-existing Condition)

بیماری، عارضه یا سابقه پزشکی‌ای است که پیش از شروع پوشش وجود داشته است. نحوه برخورد با آن به تعریف، استثنائات و شرایط بیمه‌نامه بستگی دارد.

دوره انتظار (Waiting Period)

مدتی پس از شروع بیمه‌نامه است که طی آن بعضی پوشش‌ها هنوز قابل استفاده نیستند. وجود و طول دوره انتظار در همه قراردادها یکسان نیست.

سقف تعهد درمانی (Medical Benefit Limit)

حداکثر مبلغ قابل پرداخت برای یک خدمت درمانی، هر بیمه‌شده، هر حادثه یا کل دوره بیمه‌نامه است.

مرکز درمانی طرف قرارداد (Network Provider)

مرکز درمانی‌ای است که طبق قرارداد با بیمه‌گر یا شرکت ارائه‌دهنده خدمات درمانی، خدمات مشخصی را با فرایند مستقیم یا معرفی‌نامه ارائه می‌کند.

معرفی‌نامه درمانی (Medical Authorization)

تأییدیه‌ای است که برای دریافت برخی خدمات از مراکز طرف قرارداد صادر می‌شود. نیاز به معرفی‌نامه به نوع خدمت و شرایط بیمه‌نامه بستگی دارد.

غرامت روزانه بستری (Hospital Cash Benefit)

مبلغ ثابتی است که در صورت بستری‌شدن واجد شرایط، به‌ازای مدت تعیین‌شده پرداخت می‌شود و الزاماً برابر هزینه واقعی بیمارستان نیست.

اصطلاحات بیمه خودرو

بیمه شخص ثالث خودرو (Compulsory Motor Third-Party Insurance)

بیمه اجباری‌ای است که خسارت‌های بدنی واردشده به اشخاص ثالث و خسارت‌های مالی مشمول را تا حدود تعهدات قرارداد و قانون پوشش می‌دهد. قانون بیمه شخص ثالث

شخص ثالث (Third Party)

فردی است که در حادثه مشمول تعریف قانونی یا قراردادی شخص ثالث قرار می‌گیرد و ممکن است بابت خسارت بدنی یا مالی حق دریافت خسارت داشته باشد.

پوشش حوادث راننده (Driver Accident Coverage)

پوششی است که صدمات بدنی راننده مسبب حادثه را در حدود و شرایط مقرر جبران می‌کند.

بیمه بدنه خودرو (Motor Hull Insurance)

بیمه‌ای اختیاری است که خسارت‌های واردشده به خودروی بیمه‌شده را در برابر خطرهای اصلی و پوشش‌های اضافی انتخاب‌شده جبران می‌کند.

ارزش روز خودرو (Market Value)

ارزش متعارف خودرو در بازار در زمان مربوط است. در زمان صدور و رسیدگی به خسارت کلی، تناسب سرمایه بیمه‌شده با ارزش روز اهمیت دارد.

سرقت کلی (Total Theft)

سرقت کامل وسیله نقلیه است که رسیدگی و پرداخت خسارت آن طبق شرایط، مدارک و مهلت‌های بیمه‌نامه انجام می‌شود.

سرقت قطعات (Partial Theft)

سرقت قطعات یا لوازم خودرو است و معمولاً باید به‌عنوان پوشش اضافی در بیمه بدنه انتخاب شده باشد.

تخفیف عدم خسارت (No-Claim Discount)

تخفیفی است که براساس سابقه نداشتن خسارت یا استفاده‌نکردن از بیمه‌نامه و مطابق مقررات مربوط اعمال می‌شود.

خسارت کلی خودرو (Constructive or Actual Total Loss)

حالتی است که خودرو براساس تعریف شرایط عمومی بیمه بدنه، کاملاً از بین رفته، غیرقابل بازیابی شده یا هزینه تعمیر آن از حد تعیین‌شده عبور کرده باشد.

اصطلاحات بیمه اموال و آتش‌سوزی

بیمه اموال (Property Insurance)

بیمه‌ای است که خسارت‌های فیزیکی واردشده به ساختمان، ماشین‌آلات، تجهیزات، موجودی یا سایر اموال را در برابر خطرهای تعیین‌شده پوشش می‌دهد.

بیمه آتش‌سوزی (Fire Insurance)

بیمه‌ای است که در پوشش پایه، خسارت مستقیم ناشی از آتش‌سوزی، صاعقه و انفجار را طبق شرایط قرارداد جبران می‌کند.

خطرهای اضافی اموال (Additional Perils)

خطرهایی مانند زلزله، سیل، طوفان، ترکیدگی لوله آب، سرقت یا شکست شیشه هستند که در صورت ارائه و انتخاب، با شرایط جداگانه به بیمه‌نامه افزوده می‌شوند.

ارزش جایگزینی یا ارزش نو (Replacement Value)

هزینه تهیه یا ساخت مال مشابه با ویژگی و ظرفیت قابل‌مقایسه است، بدون اینکه لزوماً ارزش فروش مال قدیمی ملاک باشد.

ارزش واقعی (Actual Cash Value)

ارزش مال با درنظرگرفتن عواملی مانند عمر، استهلاک، وضعیت فنی و شرایط بازار است.

عدم‌النفع (Business Interruption)

زیان مالی ناشی از توقف یا اختلال فعالیت کسب‌وکار پس از یک حادثه تحت پوشش است. این خسارت معمولاً فقط در صورت خرید پوشش مخصوص و تحقق شرایط آن قابل بررسی است.

اصطلاحات بیمه مسئولیت

مسئولیت مدنی (Civil Liability)

الزام قانونی شخص به جبران خسارتی است که بر اثر عمل، قصور، اشتباه یا فعالیت او به دیگری وارد شده است.

بیمه مسئولیت (Liability Insurance)

بیمه‌ای است که مسئولیت مدنی بیمه‌گذار را در برابر اشخاص ثالث و در حدود موضوع، پوشش‌ها و سقف تعهدات قرارداد پوشش می‌دهد.

بیمه مسئولیت کارفرما (Employers’ Liability Insurance)

مسئولیت کارفرما را در برابر حوادث و صدمات بدنی کارکنان در ارتباط با کار، طبق شرایط بیمه‌نامه پوشش می‌دهد.

بیمه مسئولیت حرفه‌ای (Professional Liability Insurance)

خسارت‌های ناشی از مسئولیت حرفه‌ای بیمه‌گذار را در برابر اشخاص دریافت‌کننده خدمات و طبق شرایط قرارداد پوشش می‌دهد.

بیمه مسئولیت محصول (Product Liability Insurance)

مسئولیت تولیدکننده یا عرضه‌کننده را بابت خسارت ناشی از محصول معیوب یا خطرناک، در محدوده قرارداد پوشش می‌دهد.

زیان‌دیده (Injured Party)

شخصی است که در نتیجه حادثه، خسارت بدنی یا مالی دیده و ممکن است طبق قانون یا بیمه‌نامه مستحق دریافت خسارت باشد.

اصطلاحات بیمه مهندسی

بیمه تمام‌خطر پیمانکاران (CAR)

بیمه‌ای برای پروژه‌های ساختمانی و عمرانی در دوره اجراست که خسارت‌های فیزیکی ناگهانی و مسئولیت‌های انتخاب‌شده را طبق شرایط قرارداد پوشش می‌دهد.

بیمه تمام‌خطر نصب (EAR)

بیمه‌ای برای عملیات نصب، مونتاژ و آزمایش ماشین‌آلات و تجهیزات است.

بیمه شکست ماشین‌آلات (Machinery Breakdown)

خسارت فیزیکی ناگهانی و پیش‌بینی‌نشده به ماشین‌آلات را در اثر خطرهای تحت پوشش جبران می‌کند.

بیمه تجهیزات الکترونیکی (Electronic Equipment Insurance)

برای پوشش خسارت‌های فیزیکی واردشده به تجهیزات الکترونیکی در برابر خطرهای تعیین‌شده به‌کار می‌رود.

دوره نگهداری (Maintenance Period)

دوره‌ای پس از تحویل یا پایان عملیات پروژه است که برخی خسارت‌های مرتبط با تعهدات پیمانکار، در صورت درج پوشش مربوط، می‌توانند تحت پوشش باشند.

جزئیات این رشته‌ها در اصطلاحات بیمه‌نامه‌های مهندسی تشریح شده است.

اصطلاحات بیمه باربری و حمل‌ونقل

بیمه باربری (Cargo Insurance)

بیمه‌ای است که محموله را در جریان حمل داخلی، وارداتی، صادراتی یا ترانزیتی در برابر خطرهای تعیین‌شده پوشش می‌دهد.

کلوز بیمه باربری (Institute Cargo Clause)

مجموعه شرایطی است که دامنه خطرهای تحت پوشش و استثنائات بیمه باربری را تعیین می‌کند. کلوزهای مختلف دامنه پوشش یکسانی ندارند.

بارنامه (Bill of Lading / Waybill)

سند حملی است که اطلاعاتی مانند فرستنده، گیرنده، نوع کالا، مبدأ، مقصد و وسیله حمل را ثبت می‌کند.

حمل از انبار تا انبار (Warehouse to Warehouse)

اصطلاحی برای محدوده زمانی و مکانی پوشش حمل است. آغاز و پایان دقیق آن باید از متن کلوز و بیمه‌نامه بررسی شود.

خسارت همگانی دریایی (General Average)

زمانی مطرح می‌شود که برای نجات مشترک کشتی و محموله از خطر، هزینه یا فداکاری فوق‌العاده‌ای انجام شود و ذی‌نفعان سفر دریایی طبق قواعد مربوط در آن مشارکت کنند.

خسارت کلی واقعی (Actual Total Loss)

حالتی است که مورد بیمه کاملاً نابود شده، از دسترس خارج شده یا ماهیت خود را از دست داده باشد.

خسارت کلی فرضی یا حکمی (Constructive Total Loss)

حالتی است که نجات یا تعمیر مورد بیمه از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر نباشد و شرایط لازم برای تلقی آن به‌عنوان خسارت کلی فراهم شود.

ترانزیت (Transit)

عبور کالا از قلمرو یک یا چند کشور برای رسیدن از مبدأ به مقصد است، بدون اینکه لزوماً کالا برای مصرف وارد کشور عبوری شود.

اصطلاحات بیمه دریایی و هواپیما

بیمه بدنه و ماشین‌آلات کشتی (Hull and Machinery Insurance)

خسارت فیزیکی واردشده به بدنه، ماشین‌آلات و تجهیزات شناور را طبق پوشش‌ها، کلوزها و محدوده جغرافیایی قرارداد بیمه می‌کند.

بیمه حمایت و غرامت (Protection and Indemnity – P&I)

مسئولیت‌های مشخص مالکان، بهره‌برداران یا سایر اشخاص مرتبط با شناور را در برابر خدمه، مسافران، محموله، آلودگی و اشخاص ثالث پوشش می‌دهد.

قابلیت دریانوردی (Seaworthiness)

مناسب‌بودن شناور از نظر فنی، تجهیزات، خدمه و آمادگی برای سفر دریایی موردنظر است.

بیمه بدنه هواپیما (Aircraft Hull Insurance)

خسارت‌های فیزیکی واردشده به هواپیما را در محدوده خطرها و شرایط قرارداد پوشش می‌دهد.

بیمه مسئولیت هواپیما (Aviation Liability Insurance)

مسئولیت‌های ناشی از بهره‌برداری هواپیما در برابر مسافران، اشخاص ثالث، بار یا سایر طرف‌های مشمول را طبق قرارداد پوشش می‌دهد.

اصطلاحات بیمه مسافرتی

بیمه مسافرتی (Travel Insurance)

بیمه‌ای است که برخی هزینه‌ها و خطرهای پیش‌بینی‌نشده سفر، مانند فوریت پزشکی، انتقال پزشکی یا فقدان مدارک را طبق طرح انتخابی پوشش می‌دهد.

شرکت کمک‌رسان (Assistance Company)

مجموعه‌ای است که خدمات هماهنگی و پشتیبانی بیمه مسافرتی، مانند معرفی مرکز درمانی یا ترتیب انتقال پزشکی را در مقصد ارائه می‌کند.

محدوده جغرافیایی (Geographical Coverage)

کشورها یا مناطقی هستند که بیمه‌نامه در آن‌ها اعتبار دارد. سفر به خارج از محدوده ثبت‌شده ممکن است تحت پوشش نباشد.

بازگرداندن پزشکی (Medical Repatriation)

انتقال بیمه‌شده به محل مناسب درمان یا کشور مبدأ در صورت ضرورت پزشکی و طبق تأییدها و شرایط بیمه‌نامه است.

بازگرداندن پیکر (Repatriation of Mortal Remains)

هماهنگی و پرداخت هزینه‌های مشمول برای انتقال پیکر بیمه‌شده متوفی، طبق حدود و شرایط بیمه‌نامه است.

تأخیر در تحویل بار (Baggage Delay)

تحویل‌نشدن بار ثبت‌شده در مدت تعیین‌شده توسط بیمه‌نامه است. پرداخت هزینه معمولاً به ارائه مدارک شرکت حمل‌کننده و رعایت مهلت مقرر وابسته است.

فقدان مدارک سفر (Loss of Travel Documents)

گم‌شدن یا سرقت مدارکی مانند گذرنامه است که هزینه‌های مشخص و ضروری جایگزینی آن‌ها ممکن است در حدود بیمه‌نامه پوشش داده شود.

---

نکته مهم پیش از استفاده از واژه‌نامه

یک اصطلاح ممکن است در دو رشته بیمه معنای اجرایی متفاوتی داشته باشد. برای مثال، «خسارت کلی» در بیمه بدنه خودرو، بیمه باربری و بیمه دریایی با معیارهای یکسانی تشخیص داده نمی‌شود. همچنین سقف تعهدات، فرانشیز، دوره انتظار و استثنائات باید از متن همان بیمه‌نامه بررسی شوند.

این واژه‌نامه جایگزین شرایط عمومی و خصوصی بیمه‌نامه، نظر کارشناس خسارت یا مشاوره حقوقی نیست.