بیمه مهندسی؛ پوشش پروژه‌ها، ماشین‌آلات و تجهیزات

اجرای یک پروژه عمرانی، نصب خط تولید یا بهره‌برداری از ماشین‌آلات صنعتی همواره با احتمال وقوع خسارت‌های پیش‌بینی‌نشده همراه است. بیمه مهندسی با توجه به نوع فعالیت می‌تواند خسارت‌های فیزیکی واردشده به پروژه، ماشین‌آلات، تجهیزات یا سازه را در محدوده شرایط بیمه‌نامه جبران کند.

نوع بیمه مهندسی باید براساس مرحله پروژه، ارزش تجهیزات، شرایط محل و خطرات موجود انتخاب شود. با ثبت درخواست در Bima24، کارشناس مشخصات پروژه یا تجهیزات شما را بررسی می‌کند و درباره بیمه‌نامه، پوشش‌های قابل انتخاب و مدارک لازم توضیح می‌دهد.

بیمه مهندسی چیست؟

بیمه مهندسی یکی از شاخه‌های بیمه اموال است که برای مدیریت ریسک پروژه‌های ساختمانی، عمرانی و صنعتی و همچنین ماشین‌آلات و تجهیزات مورد استفاده قرار می‌گیرد. موضوع اصلی این بیمه، جبران خسارت‌های فیزیکی ناگهانی و پیش‌بینی‌نشده‌ای است که در دوره احداث، نصب، آزمایش، راه‌اندازی یا بهره‌برداری اتفاق می‌افتند.

برخلاف تصور رایج، این بیمه فقط برای مهندسان طراحی نشده است. کارفرمایان، پیمانکاران، سازندگان، کارخانه‌ها، مالکان ماشین‌آلات و بهره‌برداران تجهیزات نیز ممکن است با توجه به نوع فعالیت خود به یکی از رشته‌های بیمه مهندسی نیاز داشته باشند.

بیمه‌های مهندسی به‌طور معمول به دو گروه «دوره احداث» و «دوره بهره‌برداری» تقسیم می‌شوند.

بیمه مهندسی برای چه کسانی مناسب است؟

بسته به نوع فعالیت و موضوع مورد بیمه، این بیمه‌نامه می‌تواند برای گروه‌های زیر کاربرد داشته باشد:

• کارفرمایان و پیمانکاران پروژه‌های ساختمانی و عمرانی
• سازندگان مجتمع‌های مسکونی، تجاری و صنعتی
• مجریان پروژه‌های راه‌سازی، پل، تونل، سد و تأسیسات
• کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی
• صاحبان خطوط تولید و ماشین‌آلات صنعتی
• شرکت‌های نصب تجهیزات و تأسیسات
• مالکان یا بهره‌برداران ماشین‌آلات پیمانکاری
• مراکز دارای تجهیزات الکترونیکی تخصصی
• سردخانه‌ها و مجموعه‌های نگهداری کالا
• مالکان و بهره‌برداران سازه‌های تکمیل‌شده

داشتن فعالیت مهندسی به‌تنهایی مشخص نمی‌کند کدام بیمه‌نامه مناسب است. مرحله اجرای پروژه، نوع دارایی، نحوه استفاده و منشأ خطر باید پیش از صدور بررسی شود.

انواع بیمه مهندسی

بیمه‌های دوره احداث

این گروه برای پروژه‌هایی در نظر گرفته می‌شود که هنوز در مرحله ساخت، نصب، آزمایش یا راه‌اندازی قرار دارند.

بیمه تمام خطر پیمانکاران (CAR)

بیمه تمام خطر پیمانکاران بیشتر برای پروژه‌های ساختمانی و عمرانی مانند ساختمان، راه، پل، تونل، سد، خطوط انتقال و تأسیسات زیربنایی کاربرد دارد. این بیمه می‌تواند خسارت‌های فیزیکی ناگهانی واردشده به عملیات اجرایی، مصالح و بخش‌های تکمیل‌شده پروژه را براساس شرایط بیمه‌نامه پوشش دهد.

در صورت درج بخش‌ها و تعهدات مربوط، امکان پوشش برخی خسارت‌های مالی یا جانی واردشده به اشخاص ثالث نیز وجود دارد. ماشین‌آلات ساختمانی، تجهیزات کارگاهی، برداشت ضایعات یا دوره نگهداری نیز باید متناسب با نیاز پروژه و کلوزهای بیمه‌نامه بررسی شوند.

بیمه تمام خطر نصب (EAR)

این بیمه برای پروژه‌هایی مناسب است که بخش اصلی آن‌ها نصب ماشین‌آلات، تجهیزات صنعتی، خطوط تولید، سازه‌های فلزی، مخازن، خطوط لوله یا تجهیزات نیروگاهی است.

پوشش می‌تواند از زمان ورود و تخلیه اقلام در محل پروژه آغاز شود و دوره انبارداری، نصب، آزمایش و راه‌اندازی را نیز در بر بگیرد؛ اما تاریخ دقیق شروع و پایان و دامنه هر پوشش باید در بیمه‌نامه درج شود.

تفاوت اصلی CAR و EAR در ماهیت پروژه است. اگر عملیات ساختمانی بخش غالب پروژه باشد، معمولاً CAR بررسی می‌شود؛ اگر ارزش و ریسک اصلی مربوط به نصب ماشین‌آلات و تجهیزات باشد، EAR انتخاب محتمل‌تری است.

بیمه‌های دوره بهره‌برداری

این بیمه‌نامه‌ها پس از تکمیل پروژه و در زمان استفاده از سازه، ماشین‌آلات یا تجهیزات کاربرد دارند.

بیمه ماشین‌آلات و تجهیزات پیمانکاران (CPM)

این بیمه خسارت‌های فیزیکی ناگهانی واردشده به ماشین‌آلات و تجهیزات پیمانکاری مانند جرثقیل، لودر، بولدوزر و ماشین‌آلات مشابه را در محدوده جغرافیایی و شرایط مندرج در بیمه‌نامه پوشش می‌دهد.

مالکیت، ارزش روز، محل فعالیت، نوع استفاده و شرایط نگهداری ماشین‌آلات در ارزیابی این بیمه مؤثر است. خسارت‌های ناشی از فرسودگی عادی یا تعمیرات دوره‌ای معمولاً در تعهد بیمه‌گر نیستند؛

بیمه شکست ماشین‌آلات (MB)

بیمه شکست ماشین‌آلات برای خسارت‌های ناگهانی و غیرقابل پیش‌بینی واردشده به ماشین‌آلات ثابت واحدهای صنعتی و تولیدی طراحی شده است. شکست مکانیکی، برخی اشکالات الکتریکی، خطای غیرعمد اپراتور، عیب ساخت یا نصب و انفجار فیزیکی ممکن است با توجه به شرایط قرارداد بررسی شوند.

فرسودگی، خوردگی تدریجی، هزینه نگهداری عادی و قطعاتی که به‌طور طبیعی مصرف یا مستهلک می‌شوند، لزوماً تحت پوشش نیستند.

بیمه عدم‌النفع ناشی از شکست ماشین‌آلات (MLOP)

خرابی یک دستگاه ممکن است علاوه بر هزینه تعمیر، باعث توقف تولید و کاهش درآمد کارخانه شود. بیمه MLOP پوششی مکمل برای بیمه شکست ماشین‌آلات است و می‌تواند زیان مالی ناشی از توقف فعالیت را در دوره تعیین‌شده جبران کند.

صدور این بیمه معمولاً به وجود بیمه شکست ماشین‌آلات و بررسی اطلاعات مالی، ظرفیت تولید، زمان جایگزینی تجهیزات و دوره بازگشت فعالیت وابسته است.

بیمه تجهیزات الکترونیکی (EE)

این بیمه برای تجهیزاتی مانند سیستم‌های رایانه‌ای، تجهیزات مخابراتی، دستگاه‌های پزشکی و آزمایشگاهی، تجهیزات کنترلی و سایر وسایل الکترونیکی تخصصی کاربرد دارد.

نوع دستگاه، سال ساخت، ارزش جایگزینی، محل استقرار، شرایط برق و نگهداری در تعیین پوشش و قیمت مؤثر است. پوشش تجهیزات قابل‌حمل، هزینه بازیابی اطلاعات یا افزایش هزینه کارکرد باید جداگانه بررسی شود و لزوماً در پوشش پایه قرار ندارد.

بیمه فساد کالا در سردخانه (DOS)

این بیمه برای کالاهایی طراحی شده است که به‌دلیل شکست یا خرابی ناگهانی تجهیزات سردخانه و تغییر شرایط نگهداری در معرض فساد قرار می‌گیرند. نوع کالا، مدت نگهداری، ظرفیت سردخانه، تجهیزات پشتیبان و سیستم هشدار از عوامل مهم ارزیابی ریسک هستند.

صرف فاسدشدن کالا برای پرداخت خسارت کافی نیست و علت حادثه باید با خطرات تحت پوشش و شرایط بیمه‌نامه مطابقت داشته باشد.

بیمه خطرات سازه‌های تکمیل‌شده (CECR)

این بیمه برای برخی سازه‌های تکمیل‌شده مانند پل‌ها، تونل‌ها، سدها، راه‌ها و تأسیسات مشابه در دوره بهره‌برداری استفاده می‌شود. خطرات طبیعی یا خسارت‌های فیزیکی مشخص می‌توانند با توجه به موقعیت سازه و مفاد بیمه‌نامه تحت پوشش قرار گیرند.

بیمه عیوب اساسی و پنهان ساختمان (LDB)

این بیمه به عیوبی مربوط است که در زمان تحویل ساختمان آشکار نبوده‌اند اما در دوره اعتبار بیمه‌نامه نمایان می‌شوند و بر استحکام یا ایمنی بخش‌های اصلی ساختمان اثر می‌گذارند. دامنه پوشش، اشخاص مشمول، مدت تعهد و الزامات فنی آن باید مطابق بیمه‌نامه و مقررات جاری بررسی شود.

بیمه مهندسی چه خسارت‌هایی را پوشش می‌دهد؟

پوشش‌ها در تمام بیمه‌نامه‌های مهندسی یکسان نیستند. با این حال، بسته به رشته انتخابی، ممکن است موارد زیر قابل پوشش باشند:

• آتش‌سوزی، انفجار و صاعقه
• سیل، طوفان، بارندگی شدید و برخی حوادث طبیعی
• زلزله، نشست یا لغزش زمین
• سرقت، در صورت وجود شرایط لازم
• خسارت ناگهانی هنگام اجرا، نصب یا آزمایش
• خطا یا سهل‌انگاری غیرعمدی
• شکست مکانیکی یا الکتریکی در بیمه‌نامه‌های مرتبط
• خسارت واردشده به اموال اشخاص ثالث
• مسئولیت در برابر اشخاص ثالث، در صورت درج پوشش
• هزینه جمع‌آوری و برداشت ضایعات
• خسارت ناشی از توقف تولید، در بیمه‌نامه MLOP

عنوان «تمام خطر» به معنای پوشش تمام حوادث بدون محدودیت نیست. تنها خسارت‌هایی قابل بررسی هستند که مشمول شرایط بیمه‌نامه باشند و صراحتاً استثنا نشده باشند.

چه مواردی تحت پوشش بیمه مهندسی نیست؟

استثناها براساس نوع بیمه‌نامه متفاوت‌اند، اما موارد زیر معمولاً نیازمند توجه ویژه هستند:

• خسارت عمدی بیمه‌گذار یا عوامل او
• استهلاک، فرسودگی و خوردگی تدریجی
• توقف پروژه، تأخیر یا جرائم قراردادی
• رفع عیب اولیه یا اصلاح اجرای معیوب
• اعلام ارزش کمتر از ارزش واقعی دارایی یا پروژه
• جنگ، شورش و خطرات هسته‌ای
• توقیف یا مصادره توسط مراجع قانونی
• خسارت‌های خارج از محل یا مدت بیمه
• خسارت‌های پیش از شروع اعتبار بیمه‌نامه
• خطراتی که در شرایط خصوصی یا کلوزها مستثنا شده‌اند

این فهرست قطعی و یکسان نیست. متن بیمه‌نامه، جدول مشخصات، شرایط عمومی، شرایط خصوصی و کلوزهای پیوست، مبنای نهایی تشخیص پوشش خواهند بود.

تفاوت بیمه مهندسی با بیمه مسئولیت مهندسان

بیمه مهندسی عمدتاً خسارت‌های مالی و فیزیکی واردشده به پروژه، سازه، ماشین‌آلات یا تجهیزات را پوشش می‌دهد. بیمه مسئولیت حرفه‌ای مهندسان به مسئولیت قانونی مهندس ناظر، طراح یا محاسب در برابر خسارت ناشی از اشتباه حرفه‌ای مربوط است.

همچنین مسئولیت کارفرما در برابر کارکنان، الزاماً بخشی از بیمه مهندسی نیست. بنابراین ممکن است یک پروژه هم‌زمان به بیمه مهندسی، بیمه مسئولیت کارفرما و بیمه مسئولیت حرفه‌ای نیاز داشته باشد.

قیمت بیمه مهندسی چگونه محاسبه می‌شود؟

برای بیمه مهندسی نمی‌توان بدون بررسی مشخصات پروژه یا تجهیزات، قیمت ثابتی اعلام کرد. مهم‌ترین عوامل مؤثر بر حق بیمه عبارت‌اند از:

• نوع بیمه‌نامه و ماهیت پروژه
• ارزش قرارداد، پروژه یا ماشین‌آلات
• مدت اجرا، نصب یا بهره‌برداری
• موقعیت جغرافیایی و خطرات طبیعی محل
• نوع عملیات و پیچیدگی فنی
• سوابق خسارت و تجربه پیمانکار
• پوشش‌های اضافی و سقف تعهدات
• میزان فرانشیز؛ یعنی سهم بیمه‌گذار از هر خسارت
• دوره آزمایش، راه‌اندازی یا نگهداری
• وضعیت ایمنی، نگهداری و تجهیزات پشتیبان
• ارزش جایگزینی و هزینه واردات تجهیزات

پس از دریافت اطلاعات اولیه، ممکن است برای ارزیابی دقیق‌تر به پرسشنامه تخصصی، مدارک پروژه یا بازدید کارشناسی نیاز باشد.

مدارک لازم برای دریافت بیمه مهندسی

مدارک موردنیاز به نوع پروژه، مرحله فعالیت و بیمه‌نامه انتخابی بستگی دارد. پس از ثبت درخواست، کارشناس با شما تماس می‌گیرد و فهرست دقیق مدارک و اطلاعات لازم را اعلام می‌کند.

در فرم اولیه Bima24 فقط این اطلاعات دریافت می‌شود:

• نام و نام خانوادگی
• شماره تماس
• توضیح کوتاه درباره پروژه، ماشین‌آلات یا تجهیزات

مراحل ثبت درخواست بیمه مهندسی

1. ثبت اطلاعات اولیه: مشخصات تماس و توضیح پروژه یا تجهیزات را در فرم وارد کنید.
2. تماس کارشناس: کارشناس برای شناخت نوع فعالیت، مرحله پروژه و نیاز بیمه‌ای با شما تماس می‌گیرد.
3. اعلام مدارک و بررسی ریسک: مدارک لازم متناسب با نوع بیمه‌نامه اعلام و اطلاعات فنی بررسی می‌شود.
4. ارائه شرایط و صدور: پس از تأیید اطلاعات، شرایط، پوشش‌ها، فرانشیز و حق بیمه اعلام می‌شود و فرایند صدور انجام خواهد شد.

نکات مهم پیش از انتخاب بیمه‌نامه

ارزش پروژه و تجهیزات را مطابق واقعیت اعلام کنید. کمتر اعلام‌کردن سرمایه ممکن است هنگام خسارت موجب کاهش مبلغ قابل پرداخت شود.

مدت بیمه را با برنامه واقعی پروژه هماهنگ کنید و دوره آزمایش، راه‌اندازی، تحویل موقت یا نگهداری را نادیده نگیرید. هر تغییر مهم در مبلغ قرارداد، برنامه زمانی، طراحی یا نوع عملیات نیز باید به بیمه‌گر اعلام شود.

پیش از تأیید بیمه‌نامه، سقف تعهدات، فرانشیز، استثناها و کلوزهای اضافی را بررسی کنید. انتخاب صرفاً براساس پایین‌ترین قیمت ممکن است باعث حذف پوششی شود که برای ریسک اصلی پروژه ضروری است.

اشتباهات رایج هنگام تهیه بیمه مهندسی

• تصور اینکه عبارت «تمام خطر» یعنی هر خسارتی پرداخت می‌شود
• انتخاب بیمه‌نامه بدون توجه به مرحله احداث یا بهره‌برداری
• اشتباه‌گرفتن بیمه مهندسی با بیمه مسئولیت مهندسان
• اعلام ارزش قدیمی ماشین‌آلات به‌جای ارزش واقعی یا جایگزینی
• تهیه بیمه پس از آغاز پروژه یا وقوع خسارت
• توجه‌نکردن به دوره آزمایش و راه‌اندازی
• بررسی‌نکردن فرانشیز و سقف تعهدات
• اعلام‌نکردن تغییرات اساسی پروژه به بیمه‌گر

برای انتخاب بیمه‌نامه متناسب با پروژه، کارخانه یا تجهیزات خود، فرم درخواست بیمه مهندسی را تکمیل کنید. کارشناس Bima24 پس از بررسی اطلاعات اولیه با شما تماس می‌گیرد و درباره نوع بیمه‌نامه، مدارک و شرایط قابل ارائه توضیح می‌دهد.